wat? - voor wie? - verloop van herstelbemiddeling? - provinciaal Vereffeningsfonds?
Wat is herstelbemiddeling?
Herstelbemiddeling is een aanbod aan slachtoffers en minderjarige verdachten/daders van een misdrijf. Het aanbod is vrijwillig, maar steeds in samenspraak met de gerechtelijke autoriteiten. Een neutrale bemiddelaar ondersteunt de partijen bij het zoeken naar een voor hen zo goed mogelijke manier van omgaan met de gevolgen en/of schade die de feiten met zich meebrachten.
br> Er is de mogelijkheid om zowel rechtstreeks als onrechtstreeks met elkaar in gesprek te gaan. Met beide partijen wordt bekeken of een gezamenlijk gesprek wenselijk is. De partijen beslissen in overleg met de bemiddelaar welke stappen er kunnen gezet worden en welke informatie wordt uitgewisseld. Zo is het mogelijk dat het slachtoffer een antwoord krijgt op vragen, verwachtingen kan uiten ten aanzien van de dader en/of herstel bekomen voor de materiële en/of morele schade. Schade wordt zo ruim mogelijk geïnterpreteerd. Voor de dader is het een mogelijkheid om verantwoordelijkheid op te nemen en een kans om iets goed te maken naar het slachtoffer. Herstel kan verschillende vormen aannemen: rechtstreeks herstel in natura, plaatsvervangende arbeid, moreel herstel of financiële vereffening. De ouders van minderjarige daders en slachtoffers worden steeds betrokken in de bemiddeling.
De gesprekken kunnen leiden tot een akkoord tussen de partijen. Dit akkoord wordt dan neergeschreven in een overeenkomst. Bemiddeling vervangt de gewone gerechtelijke afhandeling niet, maar kan wel van invloed zijn op de verdere beslissingen die genomen worden in het dossier. De gerechtelijke instanties kunnen m.a.w. rekening houden met het resultaat van de bemiddeling.
De bemiddelaar is onpartijdig en is er zowel voor het slachtoffer als voor de dader. Elke partij is vrij om deel te nemen en kan op elk moment beslissen om de bemiddeling stop te zetten. De gesprekken zijn vertrouwelijk. Men kan op elk moment een advocaat raadplegen.
Voor wie:
Het profiel bestaat uit meerdere elementen:
De delicten:
- alle misdrijven met uitzondering van loutere drugdelicten;
- drugsgerelateerde feiten worden wel opgenomen;
- er is sprake van een aanwijsbaar slachtoffer;
- er is een aanwijsbare vorm van schade: die van materiële en/of financiële en/of morele aard zijn.
De jongere:
- is minderjarig op het ogenblik van de feiten;
- woont in Limburg.
De verwijzer:
- is het parket van de Procureur des Konings;
- is de jeugdrechtbank;
- bemiddeling op vraag van één van de partijen, maar met toestemming van de vernoemde verwijzer;
- er moet sprake zijn van een strafbaar feit, dus dient er een PV te zijn;
- het is geen opgelegde maatregel, maar een vrijwillig aanbod aan beide partijen.
Verloop van herstelbemiddeling:
Het parket of de jeugdrechtbank selecteert de dossiers op basis van de bovenstaande selectiecriteria, schrijft de partijen aan en stuurt BAAL op hetzelfde moment een kopie van de brieven met de vraag om te bemiddelen. De partijen kunnen reageren. Na 8 dagen worden de partijen die niet reageerden opnieuw aangeschreven door BAAL.
Als er interesse is van minimum één dader en één slachtoffer kan de bemiddeling aangevat worden. De bemiddelaar neemt contact op met de partijen en plant een eerste verkennend gesprek. Afhankelijk van het dossier heeft de bemiddelaar vervolggesprekken met de partijen met als doel tot een gezamenlijk akkoord te komen. Indien de partijen dit wensen, organiseert de bemiddelaar een rechtstreeks gesprek.
Indien de partijen tot een akkoord komen, wordt dit neergeschreven in een overeenkomst. Deze overeenkomst is een weergave van de standpunten en verbintenissen van de partijen.
Het is aan de partijen om de overeenkomst eventueel te laten nalezen door een advocaat.
Een overeenkomst kan een combinatie zijn van herstel van materiële en niet-materiële aard, maar kan evengoed enkel financieel of enkel moreel (vb. overeenkomst om elkaar met rust te laten) zijn.
Het herstel van de schade kan op verschillende manieren ingevuld worden.
- rechtstreeks herstel in natura: letterlijk de schade herstellen
- plaatsvervangende arbeid: werken voor het slachtoffer in plaats van de schade te betalen
- moreel herstel: een gesprek, excuses,…
- financiële vereffening:
- ouders of hun verzekering betalen geheel of gedeeltelijk;
- de jongere neemt zelf initiatief: spaarboekje, zakgeld, vakantiewerk, loon van leercontract,…;
- werken via het provinciale Vereffeningsfonds.
De bemiddelaar vergewist zich van de uitvoering. Uiteindelijk wordt via het uitvoeringsverslag aan de verwijzer gemeld of de overeenkomst als dan niet werd uitgevoerd.
In het geval de partijen geen overeenkomst bereiken, wordt met een bondig eindverslag gemeld dat er geen akkoord werd bereikt. Als de partijen dit wensen kan er meer informatie worden meegedeeld, onder voorwaarde dat beide partijen dit verslag ondertekenen.
Provinciaal Vereffeningsfonds:
Sinds 5 augustus 1999 is er in de provincie Limburg een Vereffeningsfonds. Dit Vereffeningsfonds is opgestart en wordt ondersteund door de bestendige deputatie van de provincie Limburg. Het provinciaal Vereffeningsfonds heeft als doel om in concrete dossiers herstelbemiddeling standaard een bijkomende modaliteit te bieden opdat minderjarige daders zelf verantwoordelijkheid kunnen opnemen in het financieel herstel van de schade die ze hebben veroorzaakt. Het is wel noodzakelijk dat er een overeenkomst is tussen de jongere en het slachtoffer.
De aanvraag voor tussenkomst moet kaderen in een herstelgericht proces tussen dader en slachtoffer en gebeurt op verzoek van de betrokken jongere die op het moment van de feiten minderjarig was. Heel concreet kan een aanvraag in het kader van herstelbemiddeling of HERGO, respectievelijk begeleid door een bemiddelaar en een moderator. De partijen bespreken op welke manier de schade aan het slachtoffer zal worden hersteld. Vaak maakt de vergoeding van de schade deel uit van de overeenkomst. Hier zijn meerdere mogelijkheden.
Komt de familiale verzekering tussen en moet het bedrag van de vrijstelling nog betaald worden? Betalen de ouders de schadevergoeding? Zal de jongere zelf de schade vergoeden met zijn zakgeld of inkomsten van zijn leercontract, vakantiewerk,…?
Naast deze mogelijkheden kan de jongere ook opteren om een aanvraag te doen bij het Provinciale Vereffeningsfonds. Het Vereffeningsfonds biedt de mogelijkheid aan de minderjarige om vrijwilligerswerk te verrichten om zo het slachtoffer zelf te kunnen vergoeden. De vergoeding kan nooit meer bedragen dan het bedrag dat de jongere vermeldt in zijn aanvraag. Tegenover elk uur gepresteerd vrijwilligerswerk biedt de provincie een bedrag. Dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd. In 2009 was dat bedrag € 6,07 per uur. De bemiddelaar bespreekt dit met de jongere en zijn ouders, maar ook met het slachtoffer. Het slachtoffer moet instemmen met de procedure. Als aan deze voorwaarde is voldaan, kan de aanvraag worden voorbereid. In de aanvraag wordt enkel de voornaam, leeftijd en woonplaats van de minderjarige aanvrager vermeld.
De jongere schrijft een (handgeschreven) brief, waarin hij uitlegt waarom hij de schade zelf wil vergoeden en waarom hij dat via het fonds wil doen. Ook aan de ouder(s) wordt gevraagd om via een briefje te melden waarom zij achter deze keuze staan en waarom ze voor deze optie hebben gekozen.
De bemiddelaar bereidt de anonieme aanvraag voor aan de hand van het aanvraag formulier. De aanvraag moet bestaan uit deze vaste punten:
- korte omschrijving van de feiten,
- bemiddelingsverloop + overeengekomen schadebedrag,
- standpunt slachtoffer,
- standpunt van de familiale verzekering,
- de persoonlijke brief van de jongere,
- de persoonlijke brief van de ouder(s).
De bemiddelaar is persoonlijk aanwezig op het comité V en legt de aanvraag voor. De stemgerechtigde leden van het comité V bespreken de aanvraag en beslissen vervolgens of ze al dan niet wordt goedgekeurd. De beslissing wordt schriftelijk meegedeeld via het aanvraagformulier. Een weigering wordt gemotiveerd.
Als de aanvraag (en het gevraagde bedrag) wordt goedgekeurd, wordt bepaald op basis hoeveel uren vrijwilligerswerk er moeten gepresteerd worden om het aangevraagde bedrag te kunnen verdienen.
De jongere en zijn ouder(s) kunnen zelf op zoek gaan naar een prestatieplaats in de non -profit, maar doorgaans gebeurt dit met ondersteuning van de bemiddelaar. Er wordt een overeenkomst opgemaakt tussen de jongere, zijn ouder(s), de prestatieplaats en de bemiddelaar waarin alle afspraken worden vastgelegd. Na beëindiging van de werkprestatie maakt het Vereffeningsfonds van de provincie Limburg het geld over aan BAAL. De schadevergoeding wordt aan het slachtoffer overgemaakt volgens de gemaakte afspraken in de overeenkomst.